Brazilië: Eco Heroes in het nationale curriculum

Art. 2º «A educação ambiental é um componente essencial e permanente da educação nacional…»; Art. 10 «A educação ambiental será desenvolvida como uma prática educativa integrada, contínua e permanente…»; § 1º «A educação ambiental não deve ser implantada como disciplina específica no currículo de ensino.»

Milieueducatie is een essentieel en blijvend onderdeel van het nationale onderwijs; in het formele onderwijs moet ze een geïntegreerde, doorlopende en blijvende onderwijspraktijk zijn, en ze mag niet als apart vak worden ingericht.

Code: Lei nº 9.795/1999, arts. 2º e 10, § 1º

1–17Alle 17 doelen

• 6–10 jaar
• 11–13 jaar
• 14–17 jaar

Voor alle 17 doelen is er in elk van deze leeftijdsgroepen een lesplan. Bijvoorbeeld:

• SDG 17 · 6–10 jaar Samen sta je sterker

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen dat voor de 17 doelen iedereen moet samenwerken.
• SDG 17 · 11–13 jaar De doelen geven elkaar een hand

  Leerlingen kunnen:

  • Minstens 3 verbanden tussen verschillende SDG’s uitleggen.
  • Een web van verbanden maken dat laat zien hoe vooruitgang bij één doel andere doelen helpt.
• SDG 17 · 14–17 jaar Hoe de wereld de ozonlaag repareerde

  Leerlingen kunnen:

  • De kenmerken van een succesvol partnerschap aanwijzen (gedeeld bewijs, duidelijke doelen, steun voor armere landen, monitoring).

Art. 5º, VIII: «o estímulo à participação individual e coletiva, inclusive das escolas de todos os níveis de ensino…»; Art. 10, § 4º: «Será assegurada a inserção de temas relacionados às mudanças do clima, à proteção da biodiversidade…»

Tot de doelstellingen van het beleid behoort het stimuleren van individuele en collectieve deelname, ook door scholen van alle niveaus, aan het voorkomen en beperken van en het aanpassen aan klimaatverandering en aan het stoppen van biodiversiteitsverlies; klimaatverandering, de bescherming van biodiversiteit en sociaal-ecologische risico's moeten worden opgenomen in de institutionele en pedagogische projecten van scholen.

Code: Lei nº 9.795/1999, art. 5º, VIII, e art. 10, § 4º

• SDG 13
• SDG 15

• 6–10 jaar
• 14–17 jaar

• SDG 13 · 6–10 jaar Weer en klimaat: de warme deken van de aarde

  Leerlingen kunnen:

  • 2 dingen noemen die het klimaat helpen (lopen, dingen uitzetten, planten).
• SDG 13 · 14–17 jaar Van bewijs naar actie: een klimaatcampagne opzetten

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom systeemverandering naast individuele keuzes ook collectieve actie nodig heeft.
  • Een campagne ontwerpen met een duidelijke boodschap, een doelgroep en één concrete eis.
• SDG 15 · 14–17 jaar Trek aan één draad: voedselwebben en uitsterven

  Leerlingen kunnen:

  • De belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies uitleggen die IPBES heeft vastgesteld.

Comparar características de diferentes materiais presentes em objetos de uso cotidiano, discutindo sua origem, os modos como são descartados e como podem ser usados de forma mais consciente.

De kenmerken van verschillende materialen in alledaagse voorwerpen vergelijken en bespreken waar ze vandaan komen, hoe ze worden weggegooid en hoe ze bewuster kunnen worden gebruikt.

Code: EF01CI01

• SDG 12

• 6–10 jaar

• SDG 12 · 6–10 jaar Afvaldetectives

  Leerlingen kunnen:

  • Schoon afval uit de klas sorteren in hergebruiken, recyclen, composteren en restafval.
  • Eén ding noemen dat je opnieuw kunt gebruiken in plaats van het weg te gooien.

Discutir as razões pelas quais os hábitos de higiene do corpo (lavar as mãos antes de comer, escovar os dentes, limpar os olhos, o nariz e as orelhas etc.) são necessários para a manutenção da saúde.

Bespreken waarom gewoonten van persoonlijke hygiëne (handen wassen voor het eten, tanden poetsen, ogen, neus en oren schoonmaken) nodig zijn om gezond te blijven.

Code: EF01CI03

• SDG 3

• 6–10 jaar

• SDG 3 · 6–10 jaar Bacteriebestrijders

  Leerlingen kunnen:

  • De juiste stappen laten zien van handen wassen met water en zeep.
  • 3 gewoontes noemen die ons helpen gezond te blijven (handen wassen, bewegen, goed slapen).

Identificar as principais partes de uma planta (raiz, caule, folhas, flores e frutos) e a função desempenhada por cada uma delas, e analisar as relações entre as plantas, o ambiente e os demais seres vivos.

De belangrijkste delen van een plant (wortel, stengel, bladeren, bloemen, vrucht) en hun functie benoemen, en de relaties tussen planten, het milieu en andere levende wezens analyseren.

Code: EF02CI06

• SDG 2
• SDG 15

• 6–10 jaar

• SDG 2 · 6–10 jaar Van zaadje tot bord

  Leerlingen kunnen:

  • De delen van een plant noemen die we eten (wortel, stengel, blad, vrucht, zaad), met bij elk één voorbeeld.
• SDG 15 · 6–10 jaar Op safari naar kleine beestjes

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom elk levend wezen belangrijk is in een leefgebied.

Comparar o efeito da radiação solar (aquecimento e reflexão) em diferentes tipos de superfície (água, areia, solo, superfícies escura, clara e metálica etc.).

Het effect van zonlicht (opwarming en weerkaatsing) op verschillende oppervlakken (water, zand, grond, donkere, lichte en metalen oppervlakken) vergelijken.

Code: EF02CI08

• SDG 7

• 6–10 jaar

• SDG 7 · 6–10 jaar Zonnekracht

  Leerlingen kunnen:

  • Met een eenvoudige proef laten zien dat de zon dingen opwarmt.

Relacionar a produção de lixo doméstico ou da escola aos problemas causados pelo consumo excessivo e construir propostas para o consumo consciente, considerando a ampliação de hábitos de redução, reúso e reciclagem/descarte de materiais consumidos em casa, na escola e/ou no entorno.

Huishoudelijk of schoolafval in verband brengen met de problemen die overconsumptie veroorzaakt en voorstellen voor bewuste consumptie uitwerken, door gewoonten van verminderen, hergebruiken en recyclen of afvoeren van materialen die thuis, op school of in de buurt worden gebruikt, uit te breiden.

Code: EF03GE08

• SDG 12

• 6–10 jaar

• SDG 12 · 6–10 jaar Afvaldetectives

  Leerlingen kunnen:

  • Schoon afval uit de klas sorteren in hergebruiken, recyclen, composteren en restafval.
  • Uitleggen waarom minder afval maken goed is voor de aarde.
  • Eén ding noemen dat je opnieuw kunt gebruiken in plaats van het weg te gooien.

Propor, a partir do conhecimento das formas de transmissão de alguns microrganismos (vírus, bactérias e protozoários), atitudes e medidas adequadas para prevenção de doenças a eles associadas.

Op basis van wat ze weten over hoe sommige micro-organismen (virussen, bacteriën, protozoa) zich verspreiden, gepaste houdingen en maatregelen voorstellen om de ziekten die ze veroorzaken te voorkomen.

Code: EF04CI08

• SDG 3

• 6–10 jaar

• SDG 3 · 6–10 jaar Bacteriebestrijders

  Leerlingen kunnen:

  • De juiste stappen laten zien van handen wassen met water en zeep.
  • Uitleggen dat bacteriën te klein zijn om te zien en ons ziek kunnen maken.

Selecionar argumentos que justifiquem a importância da cobertura vegetal para a manutenção do ciclo da água, a conservação dos solos, dos cursos de água e da qualidade do ar atmosférico.

Argumenten kiezen die verantwoorden waarom plantenbedekking belangrijk is voor de waterkringloop en voor het behoud van bodems, rivieren en luchtkwaliteit.

Code: EF05CI03

• SDG 13
• SDG 15

• 6–10 jaar

• SDG 15 · 6–10 jaar Op safari naar kleine beestjes

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom elk levend wezen belangrijk is in een leefgebied.
• SDG 13 · 6–10 jaar Weer en klimaat: de warme deken van de aarde

  Leerlingen kunnen:

  • 2 dingen noemen die het klimaat helpen (lopen, dingen uitzetten, planten).

Identificar os principais usos da água e de outros materiais nas atividades cotidianas para discutir e propor formas sustentáveis de utilização desses recursos.

De belangrijkste toepassingen van water en andere materialen in dagelijkse activiteiten benoemen om duurzame manieren om deze hulpbronnen te gebruiken te bespreken en voor te stellen.

Code: EF05CI04

• SDG 6

• 6–10 jaar

• SDG 6 · 6–10 jaar Elke druppel telt

  Leerlingen kunnen:

  • 3 manieren noemen waarop we elke dag water gebruiken.
  • Eén manier uitleggen om water te besparen, zoals een druppende kraan laten maken.

Construir propostas coletivas para um consumo mais consciente e criar soluções tecnológicas para o descarte adequado e a reutilização ou reciclagem de materiais consumidos na escola e/ou na vida cotidiana.

In groep voorstellen uitwerken voor bewustere consumptie en technische oplossingen bedenken voor het correct afvoeren, hergebruiken of recyclen van materialen die op school of in het dagelijks leven worden gebruikt.

Code: EF05CI05

• SDG 12

• 6–10 jaar

• SDG 12 · 6–10 jaar Afvaldetectives

  Leerlingen kunnen:

  • Schoon afval uit de klas sorteren in hergebruiken, recyclen, composteren en restafval.
  • Uitleggen waarom minder afval maken goed is voor de aarde.
  • Eén ding noemen dat je opnieuw kunt gebruiken in plaats van het weg te gooien.

Reconhecer e comparar atributos da qualidade ambiental e algumas formas de poluição dos cursos de água e dos oceanos (esgotos, efluentes industriais, marés negras etc.).

Kenmerken van milieukwaliteit en enkele vormen van vervuiling van rivieren en oceanen (rioolwater, industrieel afvalwater, olielozingen) herkennen en vergelijken.

Code: EF05GE10

• SDG 14

• 6–10 jaar

• SDG 14 · 6–10 jaar Een oceaan in een fles

  Leerlingen kunnen:

  • Met een model laten zien hoe vervuiling zich door water verspreidt.
  • Uitleggen dat het meeste afval in de zee op het land begint.

Identificar e descrever problemas ambientais que ocorrem no entorno da escola e da residência (lixões, indústrias poluentes, destruição do patrimônio histórico etc.), propondo soluções (inclusive tecnológicas) para esses problemas.

Milieuproblemen rond de school en thuis (open stortplaatsen, vervuilende industrie, vernieling van historisch erfgoed) benoemen en beschrijven en oplossingen voorstellen, ook technische.

Code: EF05GE11

• SDG 11

• 6–10 jaar

• SDG 11 · 6–10 jaar Mijn droomstraat

  Leerlingen kunnen:

  • 3 dingen noemen die een plek veilig en prettig maken voor kinderen.
  • Eén verandering bedenken die een straat beter maakt voor iedereen.

Identificar o consumo dos recursos hídricos e o uso das principais bacias hidrográficas no Brasil e no mundo, enfatizando as transformações nos ambientes urbanos.

Benoemen hoe watervoorraden worden verbruikt en hoe de belangrijkste stroomgebieden in Brazilië en de wereld worden gebruikt, met nadruk op veranderingen in stedelijke omgevingen.

Code: EF06GE12

• SDG 6

• 11–13 jaar

• SDG 6 · 11–13 jaar Het waterdagboek: hoeveel gebruiken we echt?

  Leerlingen kunnen:

  • Het eigen dagelijkse watergebruik schatten aan de hand van een dagboek van activiteiten.
  • Dat gebruik vergelijken met de werkelijkheid van mensen die hun water moeten dragen.

Analisar consequências, vantagens e desvantagens das práticas humanas na dinâmica climática (ilha de calor etc.).

De gevolgen, voor- en nadelen van menselijke praktijken voor de klimaatdynamiek analyseren (bijvoorbeeld het stedelijk hitte-eiland).

Code: EF06GE13

• SDG 11
• SDG 13

• 11–13 jaar

• SDG 11 · 11–13 jaar Groene plekjes in grijze buurten

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe groene ruimtes steden helpen (koelere lucht, schonere lucht, dieren en planten, welzijn).
  • Temperatuurmetingen of waarnemingen bij groene en verharde plekken verzamelen en vergelijken.
• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • Het broeikaseffect uitleggen en hoe het verbranden van fossiele brandstoffen het versterkt.

Avaliar como os impactos provocados por catástrofes naturais ou mudanças nos componentes físicos, biológicos ou sociais de um ecossistema afetam suas populações, podendo ameaçar ou provocar a extinção de espécies, alteração de hábitos, migração etc.

Beoordelen hoe natuurrampen of veranderingen in de fysische, biologische of sociale onderdelen van een ecosysteem de populaties ervan beïnvloeden, waardoor soorten mogelijk bedreigd worden of uitsterven, of gewoonten veranderen en migratie ontstaat.

Code: EF07CI08

• SDG 15

• 14–17 jaar

• SDG 15 · 14–17 jaar Trek aan één draad: voedselwebben en uitsterven

  Leerlingen kunnen:

  • Een voedselweb nabootsen en voorspellen wat er gebeurt als één soort verdwijnt.
  • De belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies uitleggen die IPBES heeft vastgesteld.

Descrever o mecanismo natural do efeito estufa, seu papel fundamental para o desenvolvimento da vida na Terra, discutir as ações humanas responsáveis pelo seu aumento artificial (queima dos combustíveis fósseis, desmatamento, queimadas etc.) e selecionar e implementar propostas para a reversão ou controle desse quadro.

Het natuurlijke broeikaseffect en zijn essentiële rol voor het leven op aarde beschrijven, de menselijke activiteiten bespreken die het versterken (verbranding van fossiele brandstoffen, ontbossing, branden) en voorstellen kiezen en uitvoeren om het terug te dringen of te beheersen.

Code: EF07CI13

• SDG 13

• 11–13 jaar
• 14–17 jaar

• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • Het broeikaseffect uitleggen en hoe het verbranden van fossiele brandstoffen het versterkt.
  • 3 veranderingen kiezen en ze rangschikken op hoeveel verschil ze maken en hoe makkelijk ze zijn.
• SDG 13 · 14–17 jaar Van bewijs naar actie: een klimaatcampagne opzetten

  Leerlingen kunnen:

  • Klimaatgegevens (CO₂-concentratie en temperatuur) interpreteren en het verband uitleggen.

Justificar a importância da camada de ozônio para a vida na Terra, identificando os fatores que aumentam ou diminuem sua presença na atmosfera, e discutir propostas individuais e coletivas para sua preservação.

Verantwoorden waarom de ozonlaag belangrijk is voor het leven op aarde, benoemen wat ze doet toe- of afnemen, en individuele en collectieve voorstellen bespreken om ze te beschermen.

Code: EF07CI14

• SDG 17

• 14–17 jaar

• SDG 17 · 14–17 jaar Hoe de wereld de ozonlaag repareerde

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe het Protocol van Montreal (1987) landen, wetenschappers en bedrijfsleven samenbracht om de ozonlaag te beschermen.

Propor ações coletivas para otimizar o uso de energia elétrica em sua escola e/ou comunidade, com base na seleção de equipamentos segundo critérios de sustentabilidade (consumo de energia e eficiência energética) e hábitos de consumo responsável.

Collectieve acties voorstellen voor een beter gebruik van elektriciteit op school of in de gemeenschap, met de keuze van apparaten op basis van duurzaamheidscriteria (energieverbruik en -efficiëntie) en verantwoorde gewoonten.

Code: EF08CI05

• SDG 7

• 11–13 jaar
• 14–17 jaar

• SDG 7 · 11–13 jaar Energiejagers: hernieuwbaar en niet-hernieuwbaar

  Leerlingen kunnen:

  • Energieverspilling in een gebouw opsporen en oplossingen voorstellen.
• SDG 7 · 14–17 jaar De overstap plannen: de transitie naar schone energie

  Leerlingen kunnen:

  • Een transitieplan in 3 stappen ontwerpen voor een school of stad en de afwegingen ervan beoordelen.

Discutir iniciativas que contribuam para restabelecer o equilíbrio ambiental a partir da identificação de alterações climáticas regionais e globais provocadas pela intervenção humana.

Initiatieven bespreken die helpen het ecologisch evenwicht te herstellen, uitgaande van de regionale en mondiale klimaatveranderingen die door menselijke activiteit worden veroorzaakt.

Code: EF08CI16

• SDG 13

• 14–17 jaar

• SDG 13 · 14–17 jaar Van bewijs naar actie: een klimaatcampagne opzetten

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom systeemverandering naast individuele keuzes ook collectieve actie nodig heeft.
  • Een campagne ontwerpen met een duidelijke boodschap, een doelgroep en één concrete eis.

Justificar a importância das unidades de conservação para a preservação da biodiversidade e do patrimônio nacional, considerando os diferentes tipos de unidades (parques, reservas e florestas nacionais), as populações humanas e as atividades a eles relacionados.

Verantwoorden waarom beschermde gebieden belangrijk zijn voor het behoud van biodiversiteit en nationaal erfgoed, rekening houdend met de verschillende soorten (nationale parken, reservaten en bossen), de mensen die er wonen en de activiteiten die ermee verbonden zijn.

Code: EF09CI12

• SDG 15

• 14–17 jaar

• SDG 15 · 14–17 jaar Trek aan één draad: voedselwebben en uitsterven

  Leerlingen kunnen:

  • De belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies uitleggen die IPBES heeft vastgesteld.
  • De rol van een bedreigde soort in haar ecosysteem en de grondoorzaak van haar achteruitgang analyseren.

Propor iniciativas individuais e coletivas para a solução de problemas ambientais da cidade ou da comunidade, com base na análise de ações de consumo consciente e de sustentabilidade bem-sucedidas.

Individuele en collectieve initiatieven voorstellen om milieuproblemen in de stad of de gemeenschap op te lossen, op basis van een analyse van geslaagde voorbeelden van bewuste consumptie en duurzaamheid.

Code: EF09CI13

• SDG 11
• SDG 12

• 14–17 jaar

• SDG 12 · 14–17 jaar Van wieg tot graf: de levenscyclus van een product

  Leerlingen kunnen:

  • De principes van een circulaire economie uitleggen (verminderen, hergebruiken, repareren, recyclen, herontwerpen).
• SDG 11 · 14–17 jaar Voor wie is de stad? Onderzoeken hoe mensen zich verplaatsen

  Leerlingen kunnen:

  • 3 onderbouwde verbeteringen voorstellen en bepalen voor wie het huidige systeem het slechtst werkt.

Identificar e analisar as cadeias industriais e de inovação e as consequências dos usos de recursos naturais e das diferentes fontes de energia (tais como termoelétrica, hidrelétrica, eólica e nuclear) em diferentes países.

Industriële en innovatieketens benoemen en analyseren, en de gevolgen van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en verschillende energiebronnen (thermisch, waterkracht, wind, kernenergie) in verschillende landen.

Code: EF09GE18

• SDG 7
• SDG 12

• 14–17 jaar

• SDG 12 · 14–17 jaar Van wieg tot graf: de levenscyclus van een product

  Leerlingen kunnen:

  • De levenscyclus van een product in kaart brengen, van grondstoffen tot afdanking, en bepalen waar de impact het grootst is.
• SDG 7 · 14–17 jaar De overstap plannen: de transitie naar schone energie

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom de energietransitie een verandering van het hele systeem is en niet één simpele omschakeling.

Discutir a importância da preservação e conservação da biodiversidade, considerando parâmetros qualitativos e quantitativos, e avaliar os efeitos da ação humana e das políticas ambientais para a garantia da sustentabilidade do planeta.

Bespreken waarom het behoud en de bescherming van biodiversiteit belangrijk zijn, aan de hand van kwalitatieve en kwantitatieve maten, en de effecten van menselijk handelen en van milieubeleid op de duurzaamheid van de planeet beoordelen.

Code: EM13CNT206

• SDG 14
• SDG 15

• 14–17 jaar

• SDG 15 · 14–17 jaar Trek aan één draad: voedselwebben en uitsterven

  Leerlingen kunnen:

  • De belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies uitleggen die IPBES heeft vastgesteld.
  • De rol van een bedreigde soort in haar ecosysteem en de grondoorzaak van haar achteruitgang analyseren.
• SDG 14 · 14–17 jaar Vis voor de toekomst: overbevissing en gemeenschappelijke hulpbronnen

  Leerlingen kunnen:

  • Een beleid voor duurzame visserij beoordelen en bepalen wie de kosten van overbevissing draagt.

Analisar questões socioambientais, políticas e econômicas relativas à dependência do mundo atual em relação aos recursos não renováveis e discutir a necessidade de introdução de alternativas e novas tecnologias energéticas e de materiais, comparando diferentes tipos de motores e processos de produção de novos materiais.

De sociale, ecologische, politieke en economische vraagstukken van de huidige afhankelijkheid van niet-hernieuwbare hulpbronnen analyseren en de noodzaak van alternatieve energie- en materiaaltechnologieën bespreken, met een vergelijking van soorten motoren en productieprocessen voor nieuwe materialen.

Code: EM13CNT309

• SDG 7
• SDG 12

• 14–17 jaar

• SDG 7 · 14–17 jaar De overstap plannen: de transitie naar schone energie

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom de energietransitie een verandering van het hele systeem is en niet één simpele omschakeling.
  • Een transitieplan in 3 stappen ontwerpen voor een school of stad en de afwegingen ervan beoordelen.
• SDG 12 · 14–17 jaar Van wieg tot graf: de levenscyclus van een product

  Leerlingen kunnen:

  • De principes van een circulaire economie uitleggen (verminderen, hergebruiken, repareren, recyclen, herontwerpen).