Portugal: Eco Heroes in het nationale curriculum

Princípio G – Sustentabilidade — «A escola contribui para formar nos alunos a consciência de sustentabilidade, um dos maiores desafios existenciais…»

Beginsel G – Duurzaamheid: de school helpt leerlingen een bewustzijn van duurzaamheid te ontwikkelen, een van de grootste existentiële uitdagingen…

Code: Princípio G

1–17Alle 17 doelen

• 6–10 jaar
• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

Voor alle 17 doelen is er in elk van deze leeftijdsgroepen een lesplan. Bijvoorbeeld:

• SDG 17 · 11–13 jaar De doelen geven elkaar een hand

  Leerlingen kunnen:

  • Een web van verbanden maken dat laat zien hoe vooruitgang bij één doel andere doelen helpt.
• SDG 12 · 14–16 jaar Van wieg tot graf: de levenscyclus van een product

  Leerlingen kunnen:

  • De principes van een circulaire economie uitleggen (verminderen, hergebruiken, repareren, recyclen, herontwerpen).

Área de competências «Bem-estar, saúde e ambiente» — «As competências na área de Bem-estar, saúde e ambiente dizem respeito à promoção, criação e transformação…»

Competentiegebied 'Welzijn, gezondheid en milieu' — de kwaliteit van leven en het milieu bevorderen, creëren en transformeren.

• SDG 3
• SDG 6
• SDG 13
• SDG 14

• 6–10 jaar
• 11–13 jaar

• SDG 3 · 11–13 jaar Een gezonde dag ontwerpen

  Leerlingen kunnen:

  • Een evenwichtige dag plannen met beweging, gezond eten en genoeg slaap.
• SDG 6 · 6–10 jaar Elke druppel telt

  Leerlingen kunnen:

  • Eén manier uitleggen om water te besparen, zoals een druppende kraan laten maken.
• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • 3 veranderingen kiezen en ze rangschikken op hoeveel verschil ze maken en hoe makkelijk ze zijn.
• SDG 14 · 11–13 jaar Plasticvangers: een onderzoek naar zwerfafval

  Leerlingen kunnen:

  • Een actie voorstellen om plastic tegen te houden voordat het in het water terechtkomt.

Área de competências «Pensamento crítico e pensamento criativo» — «…requerem observar, identificar, analisar e dar sentido à informação…»

Competentiegebied 'Kritisch en creatief denken' — informatie observeren, identificeren, analyseren en van betekenis voorzien.

• SDG 4
• SDG 9
• SDG 11

• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

• SDG 9 · 11–13 jaar Kleine uitvinders: een oplossing ontwerpen

  Leerlingen kunnen:

  • Een ontwerpproces volgen: een probleem vaststellen, ideeën bedenken, schetsen, labelen en verbeteren.
• SDG 4 · 14–16 jaar Wel op school, maar niet leren? De wereldwijde leercrisis

  Leerlingen kunnen:

  • Beoordelen welke drempel het meest kosteneffectief weg te nemen is en het antwoord onderbouwen.
• SDG 11 · 14–16 jaar Voor wie is de stad? Onderzoeken hoe mensen zich verplaatsen

  Leerlingen kunnen:

  • 3 onderbouwde verbeteringen voorstellen en bepalen voor wie het huidige systeem het slechtst werkt.

Desenvolvimento Sustentável — «Entender uma noção de sustentabilidade.»; «Propor ações para a conservação da biodiversidade.»; «Exemplificar práticas de produção e consumo sustentável que visem a redução, a reutilização e a reciclagem de resíduos.»

Duurzame ontwikkeling (1e cyclus) — Een begrip van duurzaamheid krijgen; acties voorstellen om de biodiversiteit te behouden; voorbeelden geven van duurzame productie- en consumptiepraktijken (reduceren, hergebruiken, recyclen).

Code: Dimensão Desenvolvimento Sustentável

• SDG 12
• SDG 15

• 6–10 jaar

• SDG 12 · 6–10 jaar Afvaldetectives

  Leerlingen kunnen:

  • Schoon afval uit de klas sorteren in hergebruiken, recyclen, composteren en restafval.
• SDG 15 · 6–10 jaar Op safari naar kleine beestjes

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom elk levend wezen belangrijk is in een leefgebied.

Desenvolvimento Sustentável — «Entender a importância dos oceanos para a sustentabilidade do planeta.»

Duurzame ontwikkeling (1e cyclus) — Het belang van de oceanen voor de duurzaamheid van de planeet begrijpen.

Code: Dimensão Desenvolvimento Sustentável

• SDG 14

• 6–10 jaar

• SDG 14 · 6–10 jaar Een oceaan in een fles

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen dat het meeste afval in de zee op het land begint.
  • 2 manieren noemen om afval uit de oceaan te houden.

Direitos Humanos — «Reconhecer situações de justiça e de injustiça.»; «Rejeitar a discriminação de quaisquer crianças ou de outras pessoas.»

Mensenrechten (1e cyclus) — Rechtvaardige en onrechtvaardige situaties herkennen; discriminatie van elk kind of elke persoon afwijzen.

Code: Dimensão Direitos Humanos

• SDG 5
• SDG 10

• 6–10 jaar

• SDG 5 · 6–10 jaar Elk speelgoed, elk beroep

  Leerlingen kunnen:

  • Een stereotype herkennen in een plaatje of verhaal en zeggen waarom het oneerlijk is.
• SDG 10 · 6–10 jaar Iedereen hoort erbij

  Leerlingen kunnen:

  • Opmerken wanneer iemand zich misschien buitengesloten voelt en een vriendelijke actie bedenken.
  • Zeggen waarom mensen eerlijk behandelen soms betekent dat je verschillende hulp geeft.

Saúde — «Compreender a importância da atividade física para a saúde.»

Gezondheid (1e cyclus) — Het belang van lichaamsbeweging voor de gezondheid begrijpen.

Code: Dimensão Saúde

• SDG 3

• 6–10 jaar

• SDG 3 · 6–10 jaar Bacteriebestrijders

  Leerlingen kunnen:

  • 3 gewoontes noemen die ons helpen gezond te blijven (handen wassen, bewegen, goed slapen).

Desenvolvimento Sustentável — «Compreender o conceito de economia circular e a sua relevância para o desenvolvimento sustentável.»; «Valorizar comportamentos individuais e coletivos ambientalmente responsáveis.»

Duurzame ontwikkeling (2e cyclus) — De circulaire economie en haar relevantie voor duurzame ontwikkeling begrijpen; milieuverantwoord individueel en collectief gedrag waarderen.

Code: Dimensão Desenvolvimento Sustentável

• SDG 12
• SDG 13

• 11–13 jaar

• SDG 12 · 11–13 jaar Repareren, niet weggooien

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom repareren en hergebruiken van producten grondstoffen en geld bespaart.
  • Een reparatie of nieuwe bestemming plannen en het ‘tweede leven’ ervan presenteren.
• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • 3 veranderingen kiezen en ze rangschikken op hoeveel verschil ze maken en hoe makkelijk ze zijn.

Desenvolvimento Sustentável — «Entender que as situações de riqueza e de pobreza se podem traduzir em desequilíbrios na sociedade…»; «Propor ações dirigidas à melhoria do bem-estar coletivo e à construção de sociedades mais equitativas e sustentáveis.»

Duurzame ontwikkeling (2e cyclus) — Begrijpen dat rijkdom en armoede onevenwichtigheden kunnen veroorzaken; acties voorstellen voor collectief welzijn en rechtvaardigere, duurzamere samenlevingen.

Code: Dimensão Desenvolvimento Sustentável

• SDG 1

• 11–13 jaar

• SDG 1 · 11–13 jaar Armoede is meer dan geld

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom armoede ‘multidimensionaal’ is, aan de hand van minstens 3 dimensies (inkomen, gezondheid, onderwijs, leefomstandigheden).
  • 3 voorzieningen of plekken in de buurt aanwijzen die mensen helpen die het moeilijk hebben, en beschrijven wat één ervan doet.

Desenvolvimento Sustentável — «Compreender a necessidade de adoção de medidas para fazer face aos riscos resultantes das alterações climáticas.»; «Analisar indicadores que avaliem o impacto de atividades humanas no ambiente (pegada ecológica, hídrica, energética, …).»

Duurzame ontwikkeling (3e cyclus) — De noodzaak van maatregelen tegen de risico's van klimaatverandering begrijpen; indicatoren van menselijke impact (ecologische, water- en energievoetafdruk) analyseren.

Code: Dimensão Desenvolvimento Sustentável

• SDG 6
• SDG 7
• SDG 13

• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • De belangrijkste bronnen van CO₂-uitstoot op een gewone dag aanwijzen.
• SDG 6 · 14–16 jaar Verborgen water: virtueel water en wie het zonder moet stellen

  Leerlingen kunnen:

  • Het begrip virtueel (ingebed) water uitleggen en het schatten voor alledaagse producten.
• SDG 7 · 11–13 jaar Energiejagers: hernieuwbaar en niet-hernieuwbaar

  Leerlingen kunnen:

  • Energieverspilling in een gebouw opsporen en oplossingen voorstellen.

Desenvolvimento Sustentável — «Compreender a importância do ambiente, da conservação da natureza e da biodiversidade, da preservação dos oceanos, e do impacto da atividade humana no equilíbrio dos ecossistemas.»

Duurzame ontwikkeling (3e cyclus) — Het belang van het milieu, de natuur en het behoud van biodiversiteit, de bescherming van de oceanen en de invloed van menselijk handelen op ecosystemen begrijpen.

Code: Dimensão Desenvolvimento Sustentável

• SDG 14
• SDG 15

• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

• SDG 14 · 11–13 jaar Plasticvangers: een onderzoek naar zwerfafval

  Leerlingen kunnen:

  • Een actie voorstellen om plastic tegen te houden voordat het in het water terechtkomt.
• SDG 14 · 14–16 jaar Vis voor de toekomst: overbevissing en gemeenschappelijke hulpbronnen

  Leerlingen kunnen:

  • Een beleid voor duurzame visserij beoordelen en bepalen wie de kosten van overbevissing draagt.
• SDG 15 · 11–13 jaar De kracht van bestuivers

  Leerlingen kunnen:

  • Een bijvriendelijk plekje plannen en uitleggen hoe het helpt.
• SDG 15 · 14–16 jaar Trek aan één draad: voedselwebben en uitsterven

  Leerlingen kunnen:

  • De belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies uitleggen die IPBES heeft vastgesteld.

Desenvolvimento Sustentável — «Propor medidas para a redução da pobreza e das desigualdades nas suas diferentes dimensões.»

Duurzame ontwikkeling (3e cyclus) — Maatregelen voorstellen om armoede en ongelijkheid in hun verschillende dimensies te verminderen.

Code: Dimensão Desenvolvimento Sustentável

• SDG 1
• SDG 10

• 14–16 jaar

• SDG 1 · 14–16 jaar Wat werkt echt tegen armoede?

  Leerlingen kunnen:

  • Een realistisch lokaal plan in 3 punten voorstellen om armoede te verminderen en bepalen wie zich ertegen zou kunnen verzetten.
• SDG 10 · 14–16 jaar Verschillende startposities: ongelijkheid begrijpen

  Leerlingen kunnen:

  • Beoordelen wie er baat bij heeft als een ongelijkheid verborgen blijft en hoe gegevens die zichtbaar kunnen maken.

Democracia e Instituições Políticas — «Refletir sobre a importância da participação ativa dos cidadãos, nomeadamente os mais jovens, no exercício da democracia.»

Democratie en politieke instellingen (3e cyclus) — Nadenken over het belang van actieve burgerparticipatie, vooral door jongeren.

Code: Dimensão Democracia e Instituições Políticas

• SDG 13
• SDG 16

• 14–16 jaar

• SDG 13 · 14–16 jaar Van bewijs naar actie: een klimaatcampagne opzetten

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom systeemverandering naast individuele keuzes ook collectieve actie nodig heeft.
  • Een campagne ontwerpen met een duidelijke boodschap, een doelgroep en één concrete eis.
• SDG 16 · 14–16 jaar Vertrouwen en verantwoording: hoe eerlijke besluiten worden genomen

  Leerlingen kunnen:

  • Veranderingen voorstellen die een systeem eerlijker maken en meer verantwoording laten afleggen.

Sociedade/Natureza/Tecnologia (1.º ano) — «Manifestar atitudes positivas conducentes à preservação do ambiente próximo»; «Desenvolver comportamentos que visem os sete “R”…»

Samenleving/Natuur/Technologie (leerjaar 1) — Positieve houdingen tonen ten opzichte van het behoud van de lokale omgeving; gedrag ontwikkelen gericht op de 'zeven R's'.

• SDG 12
• SDG 15

• 6–10 jaar

• SDG 12 · 6–10 jaar Afvaldetectives

  Leerlingen kunnen:

  • Schoon afval uit de klas sorteren in hergebruiken, recyclen, composteren en restafval.
  • Eén ding noemen dat je opnieuw kunt gebruiken in plaats van het weg te gooien.
• SDG 15 · 6–10 jaar Op safari naar kleine beestjes

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom elk levend wezen belangrijk is in een leefgebied.

Sociedade/Natureza/Tecnologia (4.º ano) — «Relacionar o aumento da população mundial e do consumo de bens com alterações na qualidade do ambiente…», «reconhecendo a necessidade de adotar medidas individuais e coletivas que minimizem o impacto negativo»

Samenleving/Natuur/Technologie (leerjaar 4) — De groei van de wereldbevolking en de consumptie in verband brengen met veranderingen in de milieukwaliteit, en de noodzaak van individuele en collectieve maatregelen erkennen.

• SDG 12
• SDG 13

• 6–10 jaar

• SDG 12 · 6–10 jaar Afvaldetectives

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom minder afval maken goed is voor de aarde.
• SDG 13 · 6–10 jaar Weer en klimaat: de warme deken van de aarde

  Leerlingen kunnen:

  • 2 dingen noemen die het klimaat helpen (lopen, dingen uitzetten, planten).

Tecnologia (4.º ano) — «Produzir soluções tecnológicas através da reutilização ou reciclagem de materiais (catavento, forno solar, etc).»

Technologie (leerjaar 4) — Technologische oplossingen ontwikkelen door materialen te hergebruiken of te recyclen (windmolentje, zonne-oven, enz.).

• SDG 9

• 6–10 jaar

• SDG 9 · 6–10 jaar Bouw het sterk

  Leerlingen kunnen:

  • Een brug van papier bouwen die een klein voorwerp kan dragen.
  • Een ontwerp testen en verbeteren, en zeggen waardoor het sterker werd.

5.º ano — «Distinguir água própria para consumo (potável e mineral) de água imprópria para consumo…»; «Interpretar os rótulos de garrafas de água e justificar a importância da água para a saúde humana;»

Leerjaar 5 — Drinkbaar van niet-drinkbaar water onderscheiden; etiketten van waterflessen lezen en het belang van water voor de gezondheid motiveren.

• SDG 6

• 11–13 jaar

• SDG 6 · 11–13 jaar Het waterdagboek: hoeveel gebruiken we echt?

  Leerlingen kunnen:

  • Het eigen dagelijkse watergebruik schatten aan de hand van een dagboek van activiteiten.
  • Dat gebruik vergelijken met de werkelijkheid van mensen die hun water moeten dragen.

5.º ano — «Argumentar acerca dos impactes das atividades humanas na qualidade do ar»; «Formular opiniões críticas sobre ações humanas que condicionam a biodiversidade e sobre a importância da sua preservação.»

Leerjaar 5 — Argumenteren over de menselijke invloed op de luchtkwaliteit; kritische meningen vormen over menselijk handelen dat de biodiversiteit beïnvloedt en over waarom die behouden moet blijven.

• SDG 11
• SDG 15

• 11–13 jaar

• SDG 11 · 11–13 jaar Groene plekjes in grijze buurten

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe groene ruimtes steden helpen (koelere lucht, schonere lucht, dieren en planten, welzijn).
• SDG 15 · 11–13 jaar De kracht van bestuivers

  Leerlingen kunnen:

  • Aanwijzen welk eten in een maaltijd deels van bestuivers afhangt.

8.º ano, «Sustentabilidade na Terra» — «Relacionar a gestão de resíduos e da água com a promoção de um desenvolvimento sustentável.»; «Distinguir catástrofes de origem natural de catástrofe de origem antrópica…»

Leerjaar 8, 'Duurzaamheid op aarde' — Afval- en waterbeheer in verband brengen met duurzame ontwikkeling; natuurrampen onderscheiden van door de mens veroorzaakte rampen.

• SDG 6
• SDG 12
• SDG 13

• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

• SDG 12 · 14–16 jaar Van wieg tot graf: de levenscyclus van een product

  Leerlingen kunnen:

  • De levenscyclus van een product in kaart brengen, van grondstoffen tot afdanking, en bepalen waar de impact het grootst is.
• SDG 6 · 14–16 jaar Verborgen water: virtueel water en wie het zonder moet stellen

  Leerlingen kunnen:

  • Analyseren waarom waterschaarste vaak meer gaat over toegang en beheer dan over de totale voorraad.
• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • Het broeikaseffect uitleggen en hoe het verbranden van fossiele brandstoffen het versterkt.

8.º ano, «Atividades económicas» — «Caracterizar os principais processos de produção e equacionar a sua sustentabilidade»; «Apresentar exemplos para uma distribuição mais equitativa entre a produção e o consumo»

Leerjaar 8, 'Economische activiteiten' — De belangrijkste productieprocessen karakteriseren en hun duurzaamheid afwegen; voorbeelden geven van een eerlijkere verdeling tussen productie en consumptie.

• SDG 8
• SDG 12

• 14–16 jaar

• SDG 8 · 14–16 jaar Waardig werk en de verborgen prijs van goedkope spullen

  Leerlingen kunnen:

  • Een productieketen analyseren om te bepalen waar risico’s voor waardig werk ontstaan.
• SDG 12 · 14–16 jaar Van wieg tot graf: de levenscyclus van een product

  Leerlingen kunnen:

  • De levenscyclus van een product in kaart brengen, van grondstoffen tot afdanking, en bepalen waar de impact het grootst is.

8.º ano — «Reconhecer a necessidade da cooperação internacional na gestão de recursos naturais»

Leerjaar 8 — De noodzaak van internationale samenwerking bij het beheer van natuurlijke hulpbronnen erkennen.

• SDG 14
• SDG 17

• 14–16 jaar

• SDG 17 · 14–16 jaar Hoe de wereld de ozonlaag repareerde

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe het Protocol van Montreal (1987) landen, wetenschappers en bedrijfsleven samenbracht om de ozonlaag te beschermen.
  • De kenmerken van een succesvol partnerschap aanwijzen (gedeeld bewijs, duidelijke doelen, steun voor armere landen, monitoring).
• SDG 14 · 14–16 jaar Vis voor de toekomst: overbevissing en gemeenschappelijke hulpbronnen

  Leerlingen kunnen:

  • Een beleid voor duurzame visserij beoordelen en bepalen wie de kosten van overbevissing draagt.