Duitsland: Eco Heroes in het nationale curriculum

Kernkompetenz 2 – Erkennen von Vielfalt: „die soziokulturelle und natürliche Vielfalt in der Einen Welt erkennen.“

Kerncompetentie 2 – Diversiteit herkennen: sociaal-culturele en natuurlijke diversiteit in de Eén Wereld herkennen.

Code: OR GE Kernkompetenz 2

• SDG 10
• SDG 15

• 6–10 jaar
• 14–16 jaar

• SDG 10 · 6–10 jaar Iedereen hoort erbij

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen wat het betekent om iemand erbij te betrekken.
• SDG 15 · 6–10 jaar Op safari naar kleine beestjes

  Leerlingen kunnen:

  • Levende wezens in eenvoudige groepen sorteren (planten, insecten, andere dieren).
• SDG 15 · 14–16 jaar Trek aan één draad: voedselwebben en uitsterven

  Leerlingen kunnen:

  • Een voedselweb nabootsen en voorspellen wat er gebeurt als één soort verdwijnt.

Kernkompetenz 3 – Analyse des globalen Wandels: „Globalisierungs- und Entwicklungsprozesse mithilfe des Leitbilds der nachhaltigen Entwicklung fachlich analysieren.“

Kerncompetentie 3 – Analyse van wereldwijde verandering: globalisering en ontwikkelingsprocessen analyseren met duurzame ontwikkeling als leidraad.

Code: OR GE Kernkompetenz 3

• SDG 1
• SDG 8
• SDG 12
• SDG 13

• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

• SDG 1 · 14–16 jaar Wat werkt echt tegen armoede?

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe een vicieuze cirkel van armoede van de ene generatie op de volgende kan overgaan, met minstens 3 samenhangende oorzaken.
• SDG 8 · 14–16 jaar Waardig werk en de verborgen prijs van goedkope spullen

  Leerlingen kunnen:

  • Een productieketen analyseren om te bepalen waar risico’s voor waardig werk ontstaan.
• SDG 12 · 14–16 jaar Van wieg tot graf: de levenscyclus van een product

  Leerlingen kunnen:

  • De levenscyclus van een product in kaart brengen, van grondstoffen tot afdanking, en bepalen waar de impact het grootst is.
• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • Het broeikaseffect uitleggen en hoe het verbranden van fossiele brandstoffen het versterkt.

Kernkompetenz 4 – Unterscheidung von Handlungsebenen: „Handlungsebenen vom Individuum bis zur Weltebene in ihrer jeweiligen Funktion für Entwicklungsprozesse erkennen.“

Kerncompetentie 4 – Handelingsniveaus onderscheiden: handelingsniveaus van het individuele tot het mondiale niveau en hun functie voor ontwikkeling herkennen.

Code: OR GE Kernkompetenz 4

• SDG 13
• SDG 16
• SDG 17

• 14–16 jaar

• SDG 13 · 14–16 jaar Van bewijs naar actie: een klimaatcampagne opzetten

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom systeemverandering naast individuele keuzes ook collectieve actie nodig heeft.
• SDG 17 · 14–16 jaar Hoe de wereld de ozonlaag repareerde

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe het Protocol van Montreal (1987) landen, wetenschappers en bedrijfsleven samenbracht om de ozonlaag te beschermen.
• SDG 16 · 14–16 jaar Vertrouwen en verantwoording: hoe eerlijke besluiten worden genomen

  Leerlingen kunnen:

  • Analyseren hoe besluiten in een echt systeem worden genomen (leerlingenraad, sportclub, gemeenteraad).

Kernkompetenz 5 – Perspektivenwechsel und Empathie; Kernkompetenz 6 – Kritische Reflexion und Stellungnahme: „durch kritische Reflexion zu Globalisierungs- und Entwicklungsfragen, zu Menschen- und Kinderrechten Stellung beziehen.“

Kerncompetenties 5 en 6 – Perspectiefwisseling en empathie; kritische reflectie en standpuntbepaling over kwesties rond globalisering en ontwikkeling en over mensenrechten en kinderrechten.

Code: OR GE Kernkompetenz 5, 6

• SDG 4
• SDG 10
• SDG 16

• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

• SDG 4 · 11–13 jaar De weg naar school

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe een drempel sommige kinderen harder raakt dan andere.
• SDG 10 · 14–16 jaar Verschillende startposities: ongelijkheid begrijpen

  Leerlingen kunnen:

  • Met een simulatie met verzonnen personages uitleggen hoe ongelijke kansen invloed hebben op hoe het leven uitpakt.
• SDG 16 · 11–13 jaar Eerlijke regels voor iedereen

  Leerlingen kunnen:

  • Aanwijzen wie een regel per ongeluk buitensluit en de regel verbeteren.

Kernkompetenz 8 – Solidarität und Mitverantwortung: „Bereiche persönlicher Mitverantwortung für Mensch und Umwelt erkennen und als Herausforderung annehmen.“

Kerncompetentie 8 – Solidariteit en gedeelde verantwoordelijkheid: terreinen van persoonlijke medeverantwoordelijkheid voor mensen en milieu herkennen en als uitdaging aanvaarden.

Code: OR GE Kernkompetenz 8

• SDG 2
• SDG 6
• SDG 13

• 11–13 jaar

• SDG 2 · 11–13 jaar Voedselverspillingsdetectives

  Leerlingen kunnen:

  • Eén realistische verandering kiezen en onderbouwen om voedselverspilling thuis of op school te verminderen.
• SDG 6 · 11–13 jaar Het waterdagboek: hoeveel gebruiken we echt?

  Leerlingen kunnen:

  • Eén gewoonte kiezen om te veranderen en berekenen hoeveel water dat kan besparen.
• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • 3 veranderingen kiezen en ze rangschikken op hoeveel verschil ze maken en hoe makkelijk ze zijn.

Kernkompetenz 11 – Partizipation und Mitgestaltung: bereit, „Ziele der nachhaltigen Entwicklung“ zu verfolgen und sich „an ihrer Umsetzung auf gesellschaftlicher und politischer Ebene zu beteiligen.“

Kerncompetentie 11 – Participatie en medevormgeving: bereid zijn de doelen van duurzame ontwikkeling na te streven en deel te nemen aan de uitvoering ervan op maatschappelijk en politiek niveau.

Code: OR GE Kernkompetenz 11

• SDG 11
• SDG 13
• SDG 16

• 14–16 jaar

• SDG 13 · 14–16 jaar Van bewijs naar actie: een klimaatcampagne opzetten

  Leerlingen kunnen:

  • Een campagne ontwerpen met een duidelijke boodschap, een doelgroep en één concrete eis.
• SDG 11 · 14–16 jaar Voor wie is de stad? Onderzoeken hoe mensen zich verplaatsen

  Leerlingen kunnen:

  • 3 onderbouwde verbeteringen voorstellen en bepalen voor wie het huidige systeem het slechtst werkt.
• SDG 16 · 14–16 jaar Vertrouwen en verantwoording: hoe eerlijke besluiten worden genomen

  Leerlingen kunnen:

  • Veranderingen voorstellen die een systeem eerlijker maken en meer verantwoording laten afleggen.

KMK-Empfehlung 2024: BNE orientiert sich an der Agenda 2030; die „17 globalen Nachhaltigkeitsziele“ sollen in den Schulalltag einfließen; Kompetenzen wie „systemisches Denken, kritisches Reflektieren und partizipatives Handeln“; Whole School Approach als „Aufgabe der gesamten Schulgemeinschaft“.

Aanbeveling van de KMK 2024: onderwijs voor duurzame ontwikkeling (ESD) is gericht op Agenda 2030; de 17 SDG's moeten doorwerken in het dagelijkse schoolleven; competenties zoals systeemdenken, kritische reflectie en participatief handelen; de whole-schoolbenadering als taak voor de hele schoolgemeenschap.

Code: KMK-Empfehlung vom 13.06.2024

1–17Alle 17 doelen

• 6–10 jaar
• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

Voor alle 17 doelen is er in elk van deze leeftijdsgroepen een lesplan. Bijvoorbeeld:

• SDG 17 · 11–13 jaar De doelen geven elkaar een hand

  Leerlingen kunnen:

  • Een web van verbanden maken dat laat zien hoe vooruitgang bij één doel andere doelen helpt.
• SDG 17 · 14–16 jaar Hoe de wereld de ozonlaag repareerde

  Leerlingen kunnen:

  • De kenmerken van een succesvol partnerschap aanwijzen (gedeeld bewijs, duidelijke doelen, steun voor armere landen, monitoring).

Bildung für Nachhaltige Entwicklung (Umweltbildung, Globales Lernen): „Sie entwickeln Verantwortungsbewusstsein für Natur und Umwelt“; „Die Schülerinnen und Schüler eignen sich Wissen über Umwelt- und Entwicklungsprobleme“ an.

ESD (milieueducatie, globaal leren): leerlingen ontwikkelen een verantwoordelijkheidsgevoel voor natuur en milieu en verwerven kennis over milieu- en ontwikkelingsproblemen.

Code: LehrplanPLUS übergreifendes Ziel BNE

• SDG 1
• SDG 6
• SDG 12
• SDG 13

• 6–10 jaar
• 11–13 jaar
• 14–16 jaar

• SDG 1 · 11–13 jaar Armoede is meer dan geld

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom armoede ‘multidimensionaal’ is, aan de hand van minstens 3 dimensies (inkomen, gezondheid, onderwijs, leefomstandigheden).
• SDG 6 · 6–10 jaar Elke druppel telt

  Leerlingen kunnen:

  • Eén manier uitleggen om water te besparen, zoals een druppende kraan laten maken.
• SDG 12 · 11–13 jaar Repareren, niet weggooien

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom repareren en hergebruiken van producten grondstoffen en geld bespaart.
• SDG 13 · 14–16 jaar Van bewijs naar actie: een klimaatcampagne opzetten

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom systeemverandering naast individuele keuzes ook collectieve actie nodig heeft.

HSU1/2 3.2: „sortieren Abfälle, wenden Möglichkeiten der Abfallreduzierung an und begründen die Bedeutung von Abfallvermeidung“

Afval sorteren, manieren om afval te verminderen toepassen en het belang van afvalpreventie motiveren.

Code: HSU1/2 3.2

• SDG 12

• 6–10 jaar

• SDG 12 · 6–10 jaar Afvaldetectives

  Leerlingen kunnen:

  • Schoon afval uit de klas sorteren in hergebruiken, recyclen, composteren en restafval.
  • Uitleggen waarom minder afval maken goed is voor de aarde.

HSU1/2 3.1: „beschreiben, wie heimische Tier- und Pflanzenarten an ihren Lebensraum angepasst sind.“

Beschrijven hoe inheemse dier- en plantensoorten aan hun leefgebied zijn aangepast.

Code: HSU1/2 3.1

• SDG 15

• 6–10 jaar

• SDG 15 · 6–10 jaar Op safari naar kleine beestjes

  Leerlingen kunnen:

  • Minstens 5 levende wezens op het schoolterrein vinden, bekijken en noteren.
  • Levende wezens in eenvoudige groepen sorteren (planten, insecten, andere dieren).

HSU1/2 1.1: „versetzen sich in fremde Rollen und Positionen und nehmen eine Situation aus unterschiedlichen Blickwinkeln wahr.“

Zich in de rol en positie van anderen verplaatsen en een situatie vanuit verschillende gezichtspunten waarnemen.

Code: HSU1/2 1.1

• SDG 5
• SDG 10
• SDG 16

• 6–10 jaar

• SDG 16 · 6–10 jaar Vredestichters

  Leerlingen kunnen:

  • Met ‘Ik voel me… als… omdat…’ rustig een onenigheid beschrijven.
  • Luisteren naar hoe iemand anders erover denkt, zonder te onderbreken.
• SDG 10 · 6–10 jaar Iedereen hoort erbij

  Leerlingen kunnen:

  • Opmerken wanneer iemand zich misschien buitengesloten voelt en een vriendelijke actie bedenken.
• SDG 5 · 6–10 jaar Elk speelgoed, elk beroep

  Leerlingen kunnen:

  • Een stereotype herkennen in een plaatje of verhaal en zeggen waarom het oneerlijk is.

HSU3/4 3.3: „erklären die Bedeutung von Wasser als natürlicher Lebensgrundlage (lokal und global)“; „erläutern die Gefährdung von Wasser sowie die Bedeutung von Schutzmaßnahmen und zeigen eine verantwortungsbewusste Haltung.“

De betekenis van water als natuurlijke basis van het leven (lokaal en wereldwijd) uitleggen; bedreigingen voor water en het belang van beschermende maatregelen uitleggen en een verantwoordelijke houding tonen.

Code: HSU3/4 3.3

• SDG 6

• 6–10 jaar

• SDG 6 · 6–10 jaar Elke druppel telt

  Leerlingen kunnen:

  • Laten zien dat maar een heel klein deel van het water op aarde zoet water is dat we kunnen gebruiken.
  • 3 manieren noemen waarop we elke dag water gebruiken.
  • Eén manier uitleggen om water te besparen, zoals een druppende kraan laten maken.

HSU3/4 3.2: „erklären Merkmale eines umweltbewussten Umgangs mit Energie, um in ihrem eigenen Einflussbereich entsprechend zu handeln.“; „unterscheiden verschiedene Methoden der Stromerzeugung und beschreiben deren Vor- und Nachteile.“

Kenmerken van milieubewust energiegebruik uitleggen om daarnaar te handelen; methoden van elektriciteitsopwekking onderscheiden en hun voor- en nadelen beschrijven.

Code: HSU3/4 3.2

• SDG 7

• 6–10 jaar

• SDG 7 · 6–10 jaar Zonnekracht

  Leerlingen kunnen:

  • 3 energiebronnen noemen (zon, wind, brandstof zoals kolen of gas).
  • Eén manier uitleggen om op school energie te besparen.

HSU3/4 3.1: „reflektieren, woher unsere Lebensmittel kommen, überlegen, warum regionale und überregionale Produkte angeboten werden“; „stellen wechselseitige Abhängigkeiten zwischen Lebewesen dar, indem sie Nahrungsbeziehungen aufzeigen“

Nadenken over waar ons voedsel vandaan komt en waarom regionale en niet-regionale producten worden aangeboden; onderlinge afhankelijkheden tussen levende wezens aantonen aan de hand van voedselrelaties.

Code: HSU3/4 3.1

• SDG 2
• SDG 15

• 6–10 jaar

• SDG 2 · 6–10 jaar Van zaadje tot bord

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom boeren belangrijk zijn om iedereen te voeden.
• SDG 15 · 6–10 jaar Op safari naar kleine beestjes

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen waarom elk levend wezen belangrijk is in een leefgebied.

HSU3/4 1.1: „beschreiben die Bedeutung der Kinderrechte und reflektieren deren Umsetzung in ihrem Umfeld.“; HSU3/4 5.2: „vergleichen ihre eigene Lebenssituation mit der von Menschen in anderen Räumen und erklären die Unterschiede.“

Het belang van kinderrechten beschrijven en nadenken over de uitvoering ervan in hun omgeving; hun eigen levenssituatie vergelijken met die van mensen elders en de verschillen verklaren.

Code: HSU3/4 1.1; HSU3/4 5.2

• SDG 1
• SDG 4

• 6–10 jaar

• SDG 4 · 6–10 jaar Elk kind kan leren

  Leerlingen kunnen:

  • Zeggen waarom naar school gaan belangrijk is voor kinderen overal ter wereld.
  • Eén reden noemen waarom sommige kinderen niet naar school kunnen.
• SDG 1 · 6–10 jaar Wat heeft iedereen nodig?

  Leerlingen kunnen:

  • 3 dingen noemen die elk kind nodig heeft om goed te leven (bijvoorbeeld eten, schoon water, een veilig huis, school, zorg).

Geo5 2: „zeigen die Notwendigkeit zum Schutz der Erde auf und leiten Möglichkeiten eigenen Handelns ab.“; Geo5 4: „stellen Vor- und Nachteile von konventioneller und ökologischer Landwirtschaft gegenüber.“

De noodzaak aantonen om de aarde te beschermen en daaruit mogelijkheden voor het eigen handelen afleiden; voor- en nadelen van conventionele en biologische landbouw vergelijken.

Code: Geo5 2; Geo5 4

• SDG 13

• 11–13 jaar

• SDG 13 · 11–13 jaar Het broeikaseffect en onze CO₂-voetafdruk

  Leerlingen kunnen:

  • 3 veranderingen kiezen en ze rangschikken op hoeveel verschil ze maken en hoe makkelijk ze zijn.

Geo7 6: „stellen begründet die Notwendigkeit zum Schutz der Meere und Küsten dar und entwickeln einen Maßnahmenkatalog.“

De noodzaak van de bescherming van zeeën en kusten motiveren en een maatregelenpakket ontwikkelen.

Code: Geo7 6

• SDG 14

• 11–13 jaar

• SDG 14 · 11–13 jaar Plasticvangers: een onderzoek naar zwerfafval

  Leerlingen kunnen:

  • Een actie voorstellen om plastic tegen te houden voordat het in het water terechtkomt.

Geo7 5: „diskutieren aktuelle Entwicklungen in Metropolen und ihre Auswirkungen auf das Mensch-Umwelt-System.“

Actuele ontwikkelingen in metropolen en hun effecten op het systeem mens–milieu bespreken.

Code: Geo7 5

• SDG 11

• 11–13 jaar

• SDG 11 · 11–13 jaar Groene plekjes in grijze buurten

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe groene ruimtes steden helpen (koelere lucht, schonere lucht, dieren en planten, welzijn).

PuG9 4 Globalisierung verstehen und mitgestalten: „erkennen die Notwendigkeit internationaler Kooperation zur Lösung globaler Probleme“; „erkennen Möglichkeiten eigener Einflussnahme auf ein aktuelles Handlungsfeld der Globalisierung“

De noodzaak van internationale samenwerking bij het oplossen van mondiale problemen erkennen; manieren herkennen om eigen invloed uit te oefenen op een actueel terrein van globalisering.

Code: PuG9 4

• SDG 8
• SDG 12
• SDG 17

• 14–16 jaar

• SDG 17 · 14–16 jaar Hoe de wereld de ozonlaag repareerde

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe het Protocol van Montreal (1987) landen, wetenschappers en bedrijfsleven samenbracht om de ozonlaag te beschermen.
• SDG 8 · 14–16 jaar Waardig werk en de verborgen prijs van goedkope spullen

  Leerlingen kunnen:

  • Maatregelen van consumenten, bedrijven en overheden om werkomstandigheden te verbeteren beoordelen.
• SDG 12 · 14–16 jaar Van wieg tot graf: de levenscyclus van een product

  Leerlingen kunnen:

  • Beleid beoordelen dat producenten en consumenten richting circulaire keuzes duwt, zoals de heffing op voedselafval in Zuid-Korea.

PuG9 1: „informieren sich über Einhaltung und Umsetzung der UN-Kinderrechte in verschiedenen Staaten der Welt“; „analysieren Mitwirkungsmöglichkeiten Jugendlicher im demokratischen Staat“

Onderzoeken hoe de VN-kinderrechten in verschillende staten worden nageleefd en uitgevoerd; de mogelijkheden van jongeren om deel te nemen aan de democratische rechtsstaat analyseren.

Code: PuG9 1

• SDG 8
• SDG 16

• 14–16 jaar

• SDG 8 · 14–16 jaar Waardig werk en de verborgen prijs van goedkope spullen

  Leerlingen kunnen:

  • Kinderarbeid definiëren en uitleggen hoe het verschilt van passend werk voor jongeren.
• SDG 16 · 14–16 jaar Vertrouwen en verantwoording: hoe eerlijke besluiten worden genomen

  Leerlingen kunnen:

  • Analyseren hoe besluiten in een echt systeem worden genomen (leerlingenraad, sportclub, gemeenteraad).

Geo10 4 Klima im Wandel: „erschließen die Ursachen für den zunehmenden anthropogenen Treibhauseffekt“; „beurteilen Folgen des Klimawandels auf unterschiedlichen Maßstabsebenen und stellen mögliche Anpassungsstrategien dar.“

De oorzaken van het toenemende antropogene broeikaseffect uitwerken; de gevolgen van klimaatverandering op verschillende schaalniveaus beoordelen en mogelijke aanpassingsstrategieën presenteren.

Code: Geo10 4

• SDG 13

• 14–16 jaar

• SDG 13 · 14–16 jaar Van bewijs naar actie: een klimaatcampagne opzetten

  Leerlingen kunnen:

  • Klimaatgegevens (CO₂-concentratie en temperatuur) interpreteren en het verband uitleggen.

Geo10 2 Leben in der Einen Welt: „nehmen kritisch Stellung zu gängigen Indikatoren zur Bestimmung des Entwicklungsstandes.“; „stellen Merkmale und Probleme von Ländern mit niedrigem Entwicklungsstand dar“

Gangbare ontwikkelingsindicatoren kritisch evalueren; kenmerken en problemen van landen met een laag ontwikkelingsniveau presenteren.

Code: Geo10 2

• SDG 1
• SDG 4
• SDG 10

• 14–16 jaar

• SDG 1 · 14–16 jaar Wat werkt echt tegen armoede?

  Leerlingen kunnen:

  • Uitleggen hoe een vicieuze cirkel van armoede van de ene generatie op de volgende kan overgaan, met minstens 3 samenhangende oorzaken.
• SDG 4 · 14–16 jaar Wel op school, maar niet leren? De wereldwijde leercrisis

  Leerlingen kunnen:

  • Analyseren wat onderwijskloven tussen regio’s veroorzaakt (armoede, conflict, gender, aantal leraren).
• SDG 10 · 14–16 jaar Verschillende startposities: ongelijkheid begrijpen

  Leerlingen kunnen:

  • Met gegevens één vorm van ongelijkheid op minstens 3 plekken beschrijven.