Leesgids · Doel 13 · Klimaatactie
Hij heet Murphy!
6 tot 14 jaar
Een gratis leesgids voor gezinnen en leerkrachten: vragen per leeftijd, woorden en activiteiten.
Over het verhaal
Hij heet Murphy! is boek 13 van de zeventien Eco Heroes-prentenboeken, één voor elk duurzaam ontwikkelingsdoel van de VN, en het boek over Doel 13, Klimaatactie. Murphy is de kever van Abril, die in de volle zon in zijn insectarium staat. Naast haar verhaal luistert de jonge Xiuhtezcatl naar de wijze Tonauac en bereidt hij zich voor op een strijd voor de toekomst. Geïnspireerd op Xiuhtezcatl Martínez. Het verhaal laat zien hoe het eruitziet als iemand niet langer wegkijkt en anderen volgen. Daarmee is het een goed eerste klimaatboek voor een kind dat het woord al kent en de zorg al voelt, want het beantwoordt de vraag eronder: wat kan ik doen? Deze gids geeft gespreksvragen in drie leeftijdsgroepen, klimaatwoorden in gewone taal, drie activiteiten en de koppeling met Doel 13 en de cijfers op de doelpagina. Het boek maakt deel uit van de ledenbibliotheek.
Thema’s om over te praten
- klimaatactie
- genoeg zeggen
- één persoon wordt een beweging
- onverschilligheid en aandacht
- een eis voor de toekomst
Vragen om te bespreken
6 tot 8 jaar
- In het verhaal steekt iemand haar hand op. Waarom doet ze dat, denk je? Wat wil ze dat iedereen ziet?
- Wat voor weer is het meestal waar jij woont? Was het weleens te heet, te nat of te winderig om buiten te spelen?
- Waar zou jij thuis genoeg tegen willen zeggen: lampen die aanblijven, de kraan die loopt, eten dat weggegooid wordt?
- Als je heel hard genoeg zou roepen, wie moet dat dan horen?
9 tot 11 jaar
- Klimaatactie begint met één persoon die zegt: genoeg. Waarom doet één stem ertoe als het probleem zo groot is?
- Waar zie jij mensen doorrijden langs iets wat belangrijk is?
- Een naam wordt een beweging. Wat is er nodig om van één idee iets te maken waar veel mensen aan meedoen?
- Wat voor extreem weer zou er kunnen voorkomen waar jij woont? En wie zou als eerste hulp nodig hebben?
12 tot 14 jaar
- De aarde is nu al zo'n 1,4 °C warmer dan vóór de industrialisatie, en 2025 was 1,43 °C warmer. Waarom is zo'n klein getal zo belangrijk?
- Subdoel 13.3 gaat over onderwijs: bewustzijn vergroten en het vermogen versterken om te handelen. Verandert meer weten echt wat mensen doen? Waarom wel of niet?
- Het verhaal maakt van een naam een eis voor de toekomst. Welke eis zou jij op een bord schrijven, en aan wie zou je hem richten?
- Elk jaar worden zo'n 123 miljoen mensen getroffen door rampen. Wie heeft daar volgens jou het meest last van, en wie heeft het meest aan de opwarming bijgedragen? Hoe zou een eerlijk antwoord eruitzien?
Woorden om te leren
- klimaat
- Het gewone weer van een plek over heel veel jaren, niet het weer van vandaag.
- klimaatverandering
- De aarde wordt warmer door de gassen die vrijkomen als we kolen, olie en gas verbranden.
- broeikasgas
- Een gas, zoals CO2, dat warmte om de aarde vasthoudt, zoals het glas van een kas.
- pre-industrieel
- De tijd vóór fabrieken, auto's en elektriciteitscentrales; vanaf dat punt meten we de opwarming.
- onverschilligheid
- Niet geven om iets, of doen alsof er niets aan de hand is.
- beweging
- Veel mensen die samen iets willen veranderen, vaak begonnen door één persoon.
- veerkracht
- Voorbereid zijn op iets ergs, zoals een overstroming of hittegolf, en er weer bovenop kunnen komen.
- extreem weer
- Weer dat veel heftiger is dan normaal: hittegolven, stormen, overstromingen, droogte.
- eis
- Iets heel beslist vragen, omdat je vindt dat je er recht op hebt.
- noodplan
- Een afspraak voor als er iets misgaat: waar je heen gaat, wie je belt, wat je meeneemt.
Activiteiten
20 minuten
Maak een noodplan
Materiaal
- één vel papier
- stiften
- plakband
Stappen
- Bedenk samen welk extreem weer het meest waarschijnlijk is waar jullie wonen: storm, overstroming of hittegolf.
- Schrijf op één pagina waar jullie afspreken, wie jullie bellen en welke drie dingen jullie meenemen.
- Zet erbij wie in jullie straat als eerste hulp nodig zou hebben, bijvoorbeeld een oudere buur, en hoe jullie zouden nagaan of alles goed is.
- Hang het vel op een plek waar iedereen het kan zien.
- Loop het plan over een maand nog eens na: klopt het nog, en weet iedereen het nog?
15 minuten
Het verkeer stopt
Materiaal
- een ruimte om rond te lopen
- papier
- potlood
Stappen
- Iedereen loopt kriskras door de ruimte, als verkeer dat nergens op let.
- Eén kind steekt zijn of haar hand op en zegt: genoeg. Iedereen stopt meteen en kijkt.
- Het kind noemt één ding waar het mee wil stoppen, thuis of op school, dat met energie, water of afval te maken heeft. Daarna rijdt het verkeer weer.
- Wissel tot iedereen een keer de hand heeft opgestoken. Schrijf alle dingen op.
- Kies samen één ding van de lijst dat jullie deze week echt doen.
15 minuten
Zeven dagen, één gewoonte
Materiaal
- een vel met zeven vakjes
- een stift
Stappen
- Kies één gewoonte die energie of brandstof bespaart en die niemand pijn doet: lampen uit bij het weggaan, lopen in plaats van de auto voor korte ritjes, de verwarming een graad lager.
- Zet elke dag een vinkje als het is gelukt, en een kruisje als het niet lukte. Eerlijk tellen.
- Praat na een week over wat het makkelijkst was om vol te houden, en wat niet.
- Bedenk of de gewoonte kan blijven, en wie je nog meer zou kunnen meekrijgen.
De link met SDG 13
Doel 13 vraagt om dringende actie tegen klimaatverandering en de gevolgen ervan. Subdoel 13.1 gaat over veerkracht: vroege waarschuwingen, veiligere gebouwen en gemeenschappen die weten wat ze moeten doen bij een overstroming, hittegolf of storm. Subdoel 13.3 gaat over onderwijs: bewustzijn en het vermogen om klimaatverandering te beperken. De doelpagina geeft het cijfer: 2025 was 1,43 °C warmer dan het pre-industriële niveau; de opwarming op lange termijn is zo'n 1,4 °C (Copernicus, 2026). Hij heet Murphy! beantwoordt de vraag die dat cijfer oproept: wat doet één persoon ermee?
Alles over SDG 13: Klimaatactie →Veelgestelde vragen
Is Hij heet Murphy! niet te eng voor een kind van zes?
Nee. Het verhaal gaat over moed en aandacht. Het engste van klimaatverandering is het gevoel dat er niets aan te doen is, en het boek draait om het tegenovergestelde: één opgestoken hand, dan een beweging. Gebruik de vragen voor 6-8 en bewaar het noodplan voor later; de vragen voor 12-14 gaan over graden en eerlijkheid.
Hoe lezen we het boek?
Hij heet Murphy! hoort bij een gezins- of schoolabonnement van Eco Heroes, net als de andere zestien, en wordt in de browser gelezen op telefoon, tablet of laptop. Het is verschenen in het Engels, Spaans, Frans, Duits, Italiaans, Portugees, Catalaans en Deens; wie Nederlands kiest, leest de Engelse uitgave, His Name is Murphy! Deze gids, de site, de spellen, de quiz, de video's en de lesplannen zijn in het Nederlands.
Waar komen de klimaatcijfers in deze gids vandaan?
Van de pagina over Doel 13 op deze site, die The Sustainable Development Goals Report 2026 van UN DESA en de klimaatdienst Copernicus citeert, met de cijfers zoals gepubliceerd in juli 2026. Als de doelpagina wordt bijgewerkt, werken we de gids bij.
Lees het hele boek
‘Hij heet Murphy!’ staat in de Eco Heroes-bibliotheek voor leden met een gezins- of schoolabonnement. Deze gids is openbaar: gebruik hem vrij thuis of in de klas.